Kasteel Bruinhorst: van Joods werkkamp tot Molukse opvang

Kasteel Bruinhorst: van Joods werkkamp tot Molukse opvang

In 1951 arriveren twee schepen uit de net uitgeroepen Republiek Indonesië met 12.500 KNIL-soldaten en hun gezinnen. Nederland is net begonnen met de Wederopbouw. Er is nauwelijks huisvesting voor deze mensen. Maar één van de locatie waar ze terecht kunnen is Kasteel Bruinhorst in Ederveen. Maar waarvoor diende Bruinhorst voordat de Molukkers kwamen? 

Kasteel Bruinhorst, foto NKS.

Joods werkkamp 

Bruinhorst komt in 1941 in handen van de Nederlandse staat. Een werkkamp wordt opgericht. Veel Joodse mannen waren werkloos geworden door de anti-Joodse maatregelen. De Rijksdienst voor de Werkverruiming zet hen in kampen aan het werk. Begin 1942 arriveren de eerste Joodse mannen in Bruinhorst. Zij gaan onder andere aan de ruilverkaveling werken. Uiteindelijk bivakkeren er waarschijnlijk zo’n 200 mannen in Bruinhorst. In het landhuis wonen er 136. De rest bivakkeert in barakken in de tuin. Echter, al voor het einde van het jaar worden ze op transport naar Westerbork gezet. Daar herenigen ze met hun vrouwen en kinderen. Maar velen overleefden de vernietigingskampen niet.  

Kasteel Bruinhorst toegangshek. Fotograaf: HenkvD.

Molukse bewoners 

De KNIL-soldaten worden bijna direct na aankomst in Nederland ontslagen. Ze worden verspreid over heel Nederland, zo veel mogelijk buiten de samenleving. Binnen enkele maanden zullen ze terugkeren naar Indonesië. Een deel van hen huisvest in de barakken op landgoed Bruinhorst. Hier zaten voorheen de Joodse mannen gebivakkeerd. Deze tijdelijke oplossing duurt echter langer dan enkele maanden. De Molukse gezinnen wonen er voor 15 jaar. Over de jaren loopt de woede en frustratie op. Ze weten niet waar ze aan toe zijn. Ze zijn kwaad over hun plotselinge ontslagen. In 1965 wordt het kasteel te koop gezet. De Molukse gezinnen verlaten Bruinhorst en vestigen zich in Lunteren. 

Bruinhorst wordt in 2009 opnieuw particulier bezit. Plannen zijn in de maak om delen van het huis te herstellen. 

Lees het volledige verhaal op: https://digitaal.dagvanhetkasteel.nl/kamp-bruinhorst-van-joods-werkkamp-tot-opvang-voor-ex-knil-militairen/