Abraham Frederik van Schurman ligt in het Martenahuis ziek in bed. Het is vijf november 1623 en over tien dagen zal hij overlijden. Afgelopen zomer is Abraham Frederik met zijn gezin van Utrecht naar Franeker verhuisd. Eén van zijn zoons studeert hier aan de academie. Zelf wilde hij ook colleges gaan volgen. Maar nog voor het academisch jaar begon, werd hij ziek.
Dan wordt er op de deur geklopt, een meisje komt binnen. ‘U wilde mij spreken, vader?’ Frederik gaat voorzichtig rechtop zitten. Hij hoopt maar dat Anna Maria de pijn en de vermoeidheid in zijn gezicht niet te veel ziet. Zijn dochter is vandaag jarig. Ze is vijftien geworden en Frederik wil iets belangrijks met haar bespreken:
‘Lieve kind…’ begint hij met een zwakke stem. ‘Ik ben zo blij dat ik je verjaardag nog mag meemaken. Iedere dag voel ik mij zwakker worden. Het zal nu niet lang meer duren. Het spijt me zo, dat ik je niet verder zal zien opgroeien. De stralende ster in mijn leven. Mijn oogappel.’
‘Als meisje van drie leerde je al lezen! Weet je nog hoe je bij mij in de studeerkamer je lessen maakte? Later leerde ik je Latijn en Grieks. Dat waren de gelukkigste uren van mijn leven. Wat genoot ik, als we samen de geschiedenis bestudeerden, of aardrijkskunde, wiskunde of theologie.’
‘Maar nu ben ik er straks niet meer. En wat moet er dan van je worden? De mensen zullen zeggen dat je moet trouwen. Dan zul je kinderen krijgen en geen tijd meer hebben om te studeren. Je heldere geest zal verloren gaan!’
‘Beloof me daarom dat je nooit zult trouwen! Beloof me dat je zult blijven studeren. Beloof mij, dat je nooit zult ophouden met het stellen van vragen. Stel je leven in dienst van kennis, kunst en wetenschap! Beloof je dat?’
Anna Maria is op de rand van het bed gaan zitten. Ze houdt de hand van haar zieke vader vast: ‘Natuurlijk beloof ik u dat, lieve vader. Ik beloof het u oprecht, met heel mijn hart en ziel.’
Anna Maria van Schurman hield haar belofte en trouwde niet. Zij werd de eerste vrouw in Nederland die aan een universiteit studeerde. Ze sprak 14 talen en beoefende vele kunstvormen als schilderen, kalligraferen en het maken van verfijnde knipkunst, borduur- en houtsnijwerk. In haar leven correspondeerde ze met bekende filosofen, dichters, geleerden en staatshoofden. Haar liefde wijdde ze uiteindelijk aan god.
Afbeeldingen:
Aangeleverd door Museum Martena
Over de VriendenLoterij Kasteelprijs
Dankzij een genereuze bijdrage van de VriendenLoterij reikt Stichting Dag van het Kasteel ook aankomend jaar weer de VriendenLoterij Kasteelprijs uit. De prijs sluit aan bij het thema van het jaarlijkse festival Dag van het Kasteel, dat tijdens het Pinksterweekend plaatsvindt. Het thema van 2026 is ‘Liefde’, waarbij de focus ligt op intermenselijke relaties op erfgoedlocaties. De VriendenLoterij Kasteelprijs draagt dit jaar daarom het thema ‘Het mooiste liefdesverhaal’. Meer informatie over de prijs is te vinden via onze kanalen.
In 2025 ging de prijs naar Landgoed de Wiersse met het thema ‘De meest bijzondere tuin van Nederland’. En in 2024 won Landhuis Oud-Amelisweerd in Bunnik (UT) met het thema ‘Het Beste Kasteelrecept van Nederland’.
De VriendenLoterij Kasteelprijs wordt mogelijk gemaakt dankzij de deelnemers van de VriendenLoterij.
Thema Dag van het Kasteel 2026: Liefde
‘Liefde!’ is dit jaar het thema van Dag van het Kasteel. Voorafgaand aan en ín het Pinksterweekeinde (22 t/m 25 mei 2026) openen traditiegetrouw meer dan honderd erfgoedlocaties hun deuren. Meer informatie over het thema: Thema 2026 – Dag van het Kasteel
