De Duitse koning van Corsica

De Duitse koning van Corsica

Op de Dag van het Kasteel zal in het programma familiebanden op het kasteel Ruurlo de Baron Theodor von Neuhoff centraal staan. Theodor wordt in de meeste literatuur neergezet als een militaire avonturier en opportunist, wat niet geheel ongebruikelijk was in de 18de eeuw. De 18de eeuw werd namelijk gekenmerkt door de strijd tussen absolute vorsten die het vaak uit vochten door gebruik te maken van huurlinglegers.

Theodor lijkt echter niet volledig in dit beeld te passen. Hij groeide op als Duitse baron aan het Franse hof te Versailles. Hij kende een militaire carrière in het Franse en Duitse leger maar zou zich vooral onderscheiden door zijn rol in de Corsicaanse onafhankelijkheidsoorlog, Corsica werd op dat moment overheerst door de Italiaanse stadstaat Genua. Met de hulp van de Groningse landjonker Ripperda en de sultan van het Ottomaanse rijk wist hij een kleine coalitie te vormen om de Corsicanen te helpen. De lokale bevolking verkoos hem uit dankbaarheid tot koning. Wat opmerkelijk is dat Von Neuhoff terwijl hij de opstand leidde daadwerkelijk leek te geloven in de onafhankelijkheid van de Corsicanen en waarde hechtte aan hun recht op zelfbeschikking. Een moderne opvatting voor het begin van de 18de eeuw. Tijdens zijn koningschap onderscheidde hij zich door zich in te zetten voor de afschaffing van de slavernij. Zo bevrijdde hij galeislaven die nog tot ver in de 18de eeuw gebruikt werden door de Genuaanse, Venetiaanse en Ottomaanse vloten. Von Neuhoff ging nog een stap verder door een bevrijde Moor af te beelden op de nieuwe vlag van Corsica. Ook nodigde hij Europese Joden uit om naar Corsica te komen. Hij bood hen vrijheid van geweten aan. Dit was uniek op het Europese continent.

Het koningschap van von Neuhoff was echter niet van lange duur. Na acht maanden was hij door zijn financiële middelen heen en moest de strijd gestaakt worden. Hij trok door Europa op zoek naar geld om zijn nieuwe vaderland te steunen. Zijn strijd was ‘the talk of the town’ en vele pamfletten van de tijd waren gevuld met rijke verhalen over de mysterieuze Duitse koning van Corsica. Ondanks dat kon hij amper rekenen op steun van de Europese vorstenhuizen. Zo weigerde de Spaanse koning onder meer de Corsicanen te steunen en kon Genua rekenen op de steun van het Franse hof, waar hij notabene zelf was opgegroeid. In een laatste poging financiers te vinden vertrok hij naar Nederland, waar hij op Kasteel Ruurlo introk bij een verre nicht. Tijdens het werven van fondsen – heel modern waren zijn inzichten in de economische mogelijkheden van Corsica – werd hij echter gearresteerd in Amsterdam en vervolgens in London gevangengezet, vanwege het uitstaan en niet afbetalen van schulden. Na afstand gedaan te hebben van de Corsicaanse troon aan zijn schuldeisers werd hij vrijgelaten. Een jaar later overleed hij, zonder een cent te makken te hebben.

Von Neuhoff is misschien wel te beschouwen als een voorbode voor de ondergang van het Ancien Regime in Europa. Slechts enkele decennia na zijn dood kwamen de Amerikaanse kolonisten in opstand tegen Groot-Brittannië en niet lang daarna zouden de idealen van liberté, egalité en fraternité Frankrijk overnemen. Die democratisering werd in de kiem gesmoord door Napoleon Bonaparte, die niet alleen grote delen van Europa onderwierp maar zich ook tot keizer kroonde. Ironisch genoeg was deze nieuwe heerser afkomstig van Corsica…. Die andere heerser uit Corsica, de idealistische baron Von Neuhoff, is nauwelijks te vinden in de geschiedenisboeken, als enige koning die Corsica ooit gekend heeft.