Ik, Borchard Maurits de Kinsky, sta op de binnenplaats van kasteel Stein wanneer mijn blik haar voor het eerst vindt. Het is de dag van de inhuldiging van mijn vader, Maurits Willem de Kinsky, als nieuwe heer van Stein. Overal klinken stemmen, paarden trappelen, vaandels wapperen in de wind. Maar alles verstomt wanneer ik haar zie: de Steinse Meryam Cohen. Haar donkere ogen ontmoeten de mijne en het is alsof de wereld even stilvalt.
Vanaf dat moment laat ze me niet meer los. Waar ik ook ga, haar beeld reist met mij mee. Wanneer ik later weer in Stein kom, zoek ik haar op. Ik bezoek haar ouders, Mozes Cohen en zijn vrouw Schatil, in hun bescheiden huis. Urenlang zit ik daar, luisterend naar haar stem, kijkend naar haar handen terwijl ze spreekt. Ik weet dat het niet hoort. Ik weet dat ik de erfopvolger van Stein ben. Maar mijn hart trekt zich niets aan van plichten en standen.
De zomer van 1740 glijdt voorbij. Mijn vader is volledig opgeslokt door de inrichting van het kasteel en het bestuur van de heerlijkheid. Hij merkt niets of wil niets merken. In Stein merkt men echter alles. Ik voel de blikken in mijn rug wanneer ik door het dorp loop. Men fluistert. De oudste zoon van de heer van Stein en een Joods meisje. Een Jodin. Het gonst door de straten.
Dan komt het onvermijdelijke moment. Mijn vader roept mij bij zich. Zijn stem is hard, zijn woorden snijden. Ik moet deze relatie onmiddellijk beëindigen. Ik maak de eer van ons geslacht belachelijk, zegt hij. Mijn liefde is een schande. Ik voel woede opkomen, maar ook angst. Toch buig ik niet. Ik kan Meryam niet zomaar loslaten
Vanaf dat moment is er geen vrede meer op het kasteel. Mijn vader en ik botsen telkens opnieuw. Elke woordenwisseling is feller dan de vorige. Ik weet hoe de Joodse bevolking hier leeft: gedoogd, maar nooit echt geaccepteerd. Ze betalen voor hun verblijf, ze horen er niet bij. En nu wordt Meryam het middelpunt van een strijd die groter is dan wij beiden.
In augustus 1741 slaat mijn vader toe. De familie Cohen krijgt bevel de heerlijkheid Stein binnen vierentwintig uur te verlaten. Ik hoor het nieuws en mijn maag trekt samen. Ik kan niets doen. Machteloos zie ik hoe Meryam vertrekt naar het nabijgelegen Beek. Toch zoeken we elkaar in het geheim op. Mijn liefde laat zich niet verbannen.
Het kasteel is intussen af. De erfeniskwestie tussen de families Van Merode en De Kinsky is door de laatste gewonnen. Er worden feesten gegeven zoals ik ze nog nooit heb gezien. Kosten nog moeite worden gespaard. Op Sint Maarten en later op Sint-Geertruidenavond stroomt de adel toe. De grote zaal schittert in licht en goud. Ik kom te laat aan tafel, bewust. Kort daarvoor stond ik buiten, met Meryam in mijn armen. Ik weet dat men ons heeft gezien. Het kan me niet schelen.
Eenmaal aan tafel barst de storm los. Mijn vader begint opnieuw. Ik voel iets in mij breken. Woorden worden geschreeuw. Razernij. Ik sta op, trek mijn degen en daag hem uit. Buiten, nu. De zaal ontploft van chaos. Ik grijp mijn vader bij de arm, sleur hem mee. Familie en bedienden storten zich op mij. Ze ontwapenen me. Ik word afgevoerd, opgesloten in het cachot in de Rode Toren van het kasteel. De deur slaat dicht. Donker. Stilte.
De volgende dag word ik verjaagd. Onterfd. Verstoten.
Omdat ik op 15 november 1741 tijdens het diner mijn vader op de degen heb uitgedaagd en hem buiten de eetzaal heb gesleept, was voor hem reden om mij te onterven. Bovendien zou ik mijn vader hebben vervloekt en hem allerlei onbeschaamdheden toegesnauwd hebben. Nooit zou ik naar zijn vaderlijke raad hebben willen luisteren en ik zou mij opstandig jegens hem hebben gedragen. Kortom: ik heb mij volgens hem niet gedragen als een man van hoog adellijke stand. Daarbij komt nog een vierde verwijt; tegen mijn vaders’ wil zou ik zijn gaan zwerven met een Jodin en dat ‘Joods waangeloof’ hebben aangenomen.
Ik vertrek uiteindelijk met mijn grote liefde Meryam naar Amsterdam en trouw met haar volgens haar gebruiken. Ik heb mij laten onderwijzen in de Joodse opvattingen en rituelen. Ik heb me in het bad van de doop laten reinigen en deed belijdenis van het joods geloof. Ja, ik heb me zelfs laten besnijden. Borchard
Maurits baron van Kinsky, baron van Stein wordt Abraham Naheson. De naam die ik heb aangenomen na mijn besnijdenis en uit liefde voor Meryam Moses Cohen. We gaan wonen in een onderhuis in de Muiderstraat en we openen hier een kruidenierswinkel. Hier kunnen we zijn wie we willen zijn zonder al teveel op te vallen. Onze twee kinderen Liebman en Gelle zijn uit liefde geboren.
Ik kies voor haar, voor ons. Jarenlang heb ik voor ons gevochten, voor mijn rechten op Stein, maar tevergeefs. Ik raak steeds meer verstrikt in juridische processen met familieleden en kom alsmaar in financiële moeilijkheden. Maar liever lijd ik met haar honger dan dat ik haar verlaat. Ik blijf haar trouw, ook al wordt ons huwelijk erg op de proef gesteld. Uiteindelijk ben ik ontredderd in Rome beland, ver van de heerlijkheid met het kasteel waar ik ooit erfgenaam van was.
Ik heb mijn land verloren. Mijn titel. Mijn naam. Maar niet mijn liefde. En dat is alles wat telt.
Afbeeldingen:
Aangeleverd door Kasteelruïne Stein
Over de VriendenLoterij Kasteelprijs
Dankzij een genereuze bijdrage van de VriendenLoterij reikt Stichting Dag van het Kasteel ook aankomend jaar weer de VriendenLoterij Kasteelprijs uit. De prijs sluit aan bij het thema van het jaarlijkse festival Dag van het Kasteel, dat tijdens het Pinksterweekend plaatsvindt. Het thema van 2026 is ‘Liefde’, waarbij de focus ligt op intermenselijke relaties op erfgoedlocaties. De VriendenLoterij Kasteelprijs draagt dit jaar daarom het thema ‘Het mooiste liefdesverhaal’. Meer informatie over de prijs is te vinden via onze kanalen.
In 2025 ging de prijs naar Landgoed de Wiersse met het thema ‘De meest bijzondere tuin van Nederland’. En in 2024 won Landhuis Oud-Amelisweerd in Bunnik (UT) met het thema ‘Het Beste Kasteelrecept van Nederland’.
De VriendenLoterij Kasteelprijs wordt mogelijk gemaakt dankzij de deelnemers van de VriendenLoterij.
Thema Dag van het Kasteel 2026: Liefde
‘Liefde!’ is dit jaar het thema van Dag van het Kasteel. Voorafgaand aan en ín het Pinksterweekeinde (22 t/m 25 mei 2026) openen traditiegetrouw meer dan honderd erfgoedlocaties hun deuren. Meer informatie over het thema: Thema 2026 – Dag van het Kasteel
