Een ramp is van alle tijden

Rampzalige gebeurtenissen op kastelen en buitenplaatsen

Op maandag 6 juni 2022 is de 15de editie van Dag van het Kasteel. Het thema is Een ramp is van alle tijden.

Dag van het Kasteel staat in het teken van rampen die kastelen en buitenplaatsen hebben doorstaan. Hiermee sluit Dag van het Kasteel aan bij de jubileumactiviteiten die in 2022 in het kader van het Rampjaar 1672, komend jaar 350 jaar geleden, op het programma staan. Ook kijken we naar de actualiteit. Het rampjaar 2020 is net voorbij: zijn er parallellen met het Rampjaar 1672? Het ene Rampjaar is het andere niet, of toch wel?

Maar ook andere rampen komen aan bod. In de loop der eeuwen hebben kastelen en buitenplaatsen flink wat rampen doorstaan, waarover vele verhalen te vertellen zijn.

Meer over het thema

1672: rampjaar in de Republiek der Verenigde Nederlanden

Het Rampjaar 1672 begon niet op 1 januari. Al jaren was het aan het rommelen tussen de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en de Engelsen, en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en de Fransen en de Duitse bisdommen Münster en Keulen.

Maart was de maand waarop het Rampjaar werd ingeluid, met de aanval van de Engelse vloot op schepen van de Republiek der Verenigde Nederlanden. Een maand later verklaarde ook Frankrijk de Republiek de oorlog.

In juni marcheerden Franse troepen de grens over en in augustus kwamen daar de soldaten vanuit de bisdommen Münster en Keulen bij. De oorlog met de Engelsen werd uitgevochten op zee. Hier zorgde Michiel de Ruyter voor vier overwinningen op de vloot van Engeland en Frankrijk.

Hoewel we spreken van het Rampjaar 1672, eindigde de ellende niet in dat jaar. Pas in september 1673 kreeg de Republiek wat lucht met de herovering van de stad Naarden door prins Willem. Langzaam werden er meer overwinningen geboekt en pas in het voorjaar van 1674 was de Republiek de Verenigde Nederlanden niet meer in oorlog.

Meer weten over het rampjaar? Bekijk hier Het Begin van het Einde, aflevering 13 van de VPRO-NTR documentaire De Gouden Eeuw, over het Rampjaar 1672 en hoe het de Republiek erna verliep.

1672: rampzalig voor kastelen

Het Rampjaar, en ook het jaar erna, was rampzalig voor kastelen. Veel kastelen in de Republiek werden door de Franse, Munsterse en Keulse troepen verwoest of zwaar beschadigd. Vooral in Utrecht en Gelderland werden veel kastelen verwoest door oorlogsgeweld (kasteel Ruwiel, kasteel Nijenrode, kasteel Gunterstein). Ook verwoesting van kastelen als vergelding voor het niet betalen van oorlogsschatting, het afkopen van (verder) geweld en/of plunderingen, kwam voor (kasteel Trompenburg, kasteel Amerongen). Daarnaast waren er de kastelen die een centrale rol speelden in de oorlogsvoering. Kastelen als Loevestein en Muiderslot waren om deze reden versterkt en ingezet.

Kasteel Ruwiel in Nieuwer ter Aa – Tekening Roelant Roghman, 1646 1647.

Zichtbare gracht waar kasteel Ruwiel gestaan heeft – Foto Henk Bol, 1994.

Kasteel Amerongen voor verwoesting – Tekening van Roelant Roghman, 1646-1647.

Kasteel Amerongen na heropbouw – Tekening Jan de Beijer, gravure Hendrik Spilman (Uit: Het Verheerlykt Nederland, Isaac Tirion, 1745-1774).

Programma

Deelnemende locaties

Hotel Gaia / Landgoed Nieuw Rande
Diepenveen, Overijssel
Kasteel Doorwerth
Doorwerth, Gelderland
Slot Schaesberg
Landgraaf, Limburg
Buitenplaats Ockenburgh
Den Haag, Zuid-Holland
Ruïne van Brederode
Santpoort-Zuid, Noord-Holland
Landgoed Bouvigne Breda
Breda, Noord-Brabant
Kasteel Loenersloot
Loenersloot, Utrecht
Kasteel & park Rosendael
Rozendaal, Gelderland
Kasteel Oud-Poelgeest
Oegstgeest, Zuid-Holland
Huis Vilsteren
Vilsteren, Overijssel
Kasteeldomein Deurne
Deurne, Noord-Brabant

Partners die Dag van het Kasteel 2022 mede mogelijk maken